Stowarzyszenie Umarłych Statutów wnioskuje o uregulowanie statusu osoby pokrzywdzonej w postępowaniach dyscyplinarnych nauczycieli

Stowarzyszenie Umarłych Statutów przekazało Ministerstwu Edukacji Narodowej uwagi dotyczące nowelizacji przepisów o postępowaniu dyscyplinarnym nauczycieli. Domagamy się uregulowania statusu osoby pokrzywdzonej oraz przyznania jej pewnych praw w toku postępowania.

Stowarzyszenie zwróciło uwagę, że w przepisach o postępowaniu dyscyplinarnym nauczycieli nie uregulowano kwestii roli i statusu osoby pokrzywdzonej. Oznacza to, że system odpowiedzialności zawodowej nie zapewnia realnej ochrony praw ucznia pokrzywdzonego przez nauczyciela. Uczniowi nie przysługują w toku postępowania wyjaśniającego, a potem w toku postępowania dyscyplinarnego, status strony ani jakiekolwiek uprawnienia procesowe. A przecież osobą pokrzywdzoną deliktem dyscyplinarnym nauczyciela będzie bardzo często właśnie uczeń.

Zapoznaj się z opinią

Jak wskazuje SUS, w ramach procedowanej nowelizacji, należy tę sprawę w końcu unormować.

Pominięcie pokrzywdzonego w przepisach dyscyplinarnych nauczycieli to wyjątek w polskich przepisach dotyczących odpowiedzialności zawodowej. Instytucję pokrzywdzonego przewidują chociażby przepisy o odpowiedzialności nauczycieli akademickich, adwokatów, architektów, inżynierów budownictwa czy lekarzy oraz psychologów.

Łukasz Korzeniowski, Prezes Stowarzyszenia, mówi:

Interesy prawne ucznia pokrzywdzonego deliktem dyscyplinarnym nauczyciela nie są należycie chronione w toku postępowania dyscyplinarnego. W ocenie Stowarzyszenia narusza to konstytucyjne standardy demokratycznego państwa prawa. Przepisy o odpowiedzialności dyscyplinarnej różnych zawodów zaufania publicznego mają chronić nie tylko szeroko rozumiany interes publiczny, ale i prawa pokrzywdzonego.

Wyrok ETPCz

Stowarzyszenie zwraca także uwagę na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 kwietnia 2021 r., skarga nr 29555/13, sprawa F.O. vs. Chorwacja, gdzie Trybunał przypomniał, że „krajowe organy władzy muszą wdrożyć odpowiednie prawne, administracyjne, społeczne i edukacyjne środki”, aby zakazać wszelkich niewłaściwych zachowań nauczycieli względem dzieci. W ocenie ETPC odnosi się to również do konieczności zapewnienia możliwości [pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności poprzez odpowiednie środki karne, cywilne, administracyjne i zawodowe”.

Zdaniem SUS – w świetle przywołanego orzeczenia – przepisy rozdziału 10 Karty Nauczyciela mogą naruszać Europejską Konwencję Praw Człowieka.

Stowarzyszenie proponuje, aby pokrzywdzonym była osoba, której dobro lub prawo zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone w wyniku czynu nauczyciela, który stanowi przewinienie dyscyplinarne. Pokrzywdzonemu miałoby przysługiwać prawo składania wniosków dowodowych, przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i kopii. Pokrzywdzony mógłby działać przez pełnomocnika.

Należy także podkreślić, że status pokrzywdzonego w postępowaniu dyscyplinarnym przysługiwałby także nauczycielom czy dyrektorowi szkoły. Proponowana zmiana objęłaby więc także realizację postulatów o zapewnieniu lepszej ochrony praw nauczycieli.

Konkretne postulaty

Jako Stowarzyszenie Umarłych Statutów proponujemy:

• formalne umocować pokrzywdzonego do składania zawiadomienia o delikcie dyscyplinarnym nauczyciela,
• określić, że odmowa wszczęcia postępowania wyjaśniającego powinna odbywać się w drodze zaskarżalnego postanowienia – obecnie decyzja o tym, by nie wszczynać postępowania wyjaśniającego, jest dyskrecjonalna i nie jest możliwa jej kontrola,
• przyznać pokrzywdzonemu prawo do wniesienia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego oraz postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, a także wniesienia odwołania od orzeczenia komisji dyscyplinarnej pierwszej instancji.

W naszej opinii do nowelizacji zawarliśmy także propozycje stosownych poprawek legislacyjnych.